Η αξιοποίηση μπορεί να είναι θετική. Δεν μπορεί όμως να κλείσει τη συζήτηση για την απώλεια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Θεσπρωτία..
Οι τελευταίες εξελίξεις για το Ξενία Ηγουμενίτσας αλλάζουν οριστικά το τοπίο.

Σύμφωνα με τα νεότερα δημοσιεύματα, η ΕΤΑΔ έδωσε στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων προθεσμία ενός μήνα για να εκκενώσει το Ξενία και να παραδώσει το κτίριο, ανοίγοντας τον δρόμο για παραχώρηση σε ιδιώτες και επαναλειτουργία του ως ξενοδοχειακή μονάδα.

Να είμαστε καθαροί.
Καμία σοβαρή φωνή δεν μπορεί να είναι αντίθετη στην αξιοποίηση ενός δημόσιου ακινήτου που παραμένει υποαξιοποιημένο.
Η ανάπτυξη είναι αναγκαία.
Οι επενδύσεις είναι αναγκαίες.
Η τουριστική αναβάθμιση της Ηγουμενίτσας είναι αναγκαία.
Όμως το ερώτημα είναι απλό:
Αν το Ξενία επιστρέφει στον τουρισμό, ποια είναι η απάντηση για το Πανεπιστήμιο;

Γιατί η Ηγουμενίτσα δεν χάνει απλώς ένα κτίριο.
Χάνει το βασικό πανεπιστημιακό της έρεισμα.
Και αυτό δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως πλήρης επιτυχία χωρίς αντίβαρο, χωρίς σχέδιο, χωρίς καθαρή δέσμευση για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στη Θεσπρωτία.
Η πόλη έχει ήδη χάσει πολλά.
Έχασε την τριτοβάθμια παρουσία της.
Έμεινε εκτός ακαδημαϊκού χάρτη.

Είδε τις πανεπιστημιακές της υποδομές να μπαίνουν σε άλλη τροχιά.
Και τώρα καλείται να αποδεχθεί άλλη μία απώλεια ως φυσιολογική εξέλιξη.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Όχι η αξιοποίηση.
Η αξιοποίηση μπορεί να έχει λογική.
Το πρόβλημα είναι να χάνει η πόλη την πανεπιστημιακή της προοπτική και να μην υπάρχει καμία σοβαρή απάντηση για την επόμενη μέρα.

Γιατί η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μόνο κλίνες, τραπέζια και εποχική κατανάλωση.
Αν η πόλη χάνει φοιτητές, πρέπει να κερδίσει κάτι ισάξιο σε γνώση, νεανική παρουσία και ακαδημαϊκή προοπτική.
Το 2021 κατέθεσα δημόσια την πρόταση για ίδρυση Πανεπιστημιακού Τμήματος Ναυτιλιακών Σπουδών στην Ηγουμενίτσα.
Όχι ως ευχή.
Όχι ως σύνθημα.
Αλλά ως στρατηγική πρόταση.
Η Ηγουμενίτσα έχει λιμάνι.
Έχει θέση στην Αδριατική.
Έχει σύνδεση με την Εγνατία.
Έχει φυσική σχέση με τη ναυτιλία, τις μεταφορές, τη διαχείριση λιμένων, τα logistics και τη γαλάζια οικονομία.
Αν μια τέτοια πόλη δεν μπορεί να διεκδικήσει ένα τέτοιο τμήμα, τότε ποια μπορεί;

Η πρόταση δεν έμεινε στο χαρτί.
Λίγες ημέρες μετά, στις 5 Απριλίου 2021, έφτασε στον κοινοβουλευτικό έλεγχο μέσω της Ελληνικής Λύσης, με ερώτηση προς την τότε Υπουργό Παιδείας και αριθμό πρωτοκόλλου 5656/05-04-2021.
Το 2022 επανήλθε από το Κοινό των Θεσπρωτών προς το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
Το 2024 επανήλθα με ολοκληρωμένη πρόταση για το Ξενία και τις πανεπιστημιακές υποδομές της Ηγουμενίτσας.
Και έναν χρόνο μετά, η ίδια βασική κατεύθυνση υιοθετήθηκε ουσιαστικά και από τη νέα δημοτική αρχή, με πρόταση για Τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών και Διαχείρισης Λιμένων.
Άρα η πορεία είναι καθαρή.
Η ιδέα υπήρχε.

Κατατέθηκε δημόσια.
Έφτασε στη Βουλή.
Υιοθετήθηκε από φορείς.
Επανήλθε από τον Δήμο.
Αυτό που έλειψε ήταν ο μηχανισμός νίκης.
Δεν υπήρξε σοβαρός φάκελος.
Δεν υπήρξε σταθερό μέτωπο διεκδίκησης.
Δεν υπήρξε πολιτική πίεση με διάρκεια.
Δεν υπήρξε καθαρή δέσμευση.
Και έτσι φτάσαμε εδώ.
Το Ξενία να φεύγει από την πανεπιστημιακή προοπτική.
Και την πόλη να καλείται να το δεχθεί ως απλή αξιοποίηση ακινήτου.

Όμως η Ηγουμενίτσα δεν χρειάζεται μόνο κλίνες.
Χρειάζεται φοιτητές.
Χρειάζεται γνώση.
Χρειάζεται ακαδημαϊκή ζωή.
Η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη.
Ναι στην τουριστική αξιοποίηση.
Ναι στις επενδύσεις.
Ναι στην αναβάθμιση της περιοχής.

Αλλά όχι χωρίς απάντηση για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Όχι χωρίς αντιστάθμισμα.
Όχι χωρίς φάκελο.
Όχι χωρίς σχέδιο.
Όχι χωρίς δέσμευση.
Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων μίλησε για πολυδύναμο εκπαιδευτικό και πολιτιστικό κέντρο, θερινά σχολεία, εργαστήρια, συνέδρια, Erasmus και άλλες δράσεις.
Χρήσιμα όλα αυτά.

Αλλά δεν είναι κανονικό πανεπιστημιακό τμήμα.
Δεν είναι φοιτητές στην πόλη όλο τον χρόνο.
Δεν είναι πρόγραμμα σπουδών.
Δεν είναι μόνιμη ακαδημαϊκή καθημερινότητα.
Δεν είναι επιστροφή της Ηγουμενίτσας στον χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά.
Η πόλη δεν μπορεί να παρηγορηθεί με υποκατάστατα.

Αν κάποιοι θεωρούν ότι το Πανεπιστήμιο στην Ηγουμενίτσα είναι τελειωμένη υπόθεση, ας το πουν δημόσια.
Να πουν ότι δεν θα υπάρξει τμήμα.
Ότι δεν θα υπάρξουν φοιτητές.
Ότι δεν θα υπάρξει ακαδημαϊκή ζωή.
Ότι η Ηγουμενίτσα δεν θα επιστρέψει στον πανεπιστημιακό χάρτη.
Αν δεν το λένε, τότε οφείλουν να δουλέψουν σοβαρά για το αντίθετο.
Με μελέτη σκοπιμότητας.
Με τεκμηρίωση γνωστικού αντικειμένου.
Με συνεργασία με το λιμάνι.
Με σύνδεση με ναυτιλία, logistics, διαχείριση λιμένων και γαλάζια οικονομία.
Με Δήμο, Περιφέρεια, ΟΛΗΓ, Επιμελητήριο, Πανεπιστήμιο και φορείς σε ένα κοινό μέτωπο.

Η Θεσπρωτία δεν αντέχει άλλες ήττες χωρίς τέλος.
Δεν αντέχει να χάνει πρώτα τα τμήματα και μετά τις υποδομές.
Δεν αντέχει να της ζητούν να αποδεχθεί κάθε απώλεια ως φυσιολογική εξέλιξη.

Χωρίς νέα γενιά, μια πόλη δεν πεθαίνει απότομα.
Πεθαίνει σιγά σιγά.
Με λιγότερη κίνηση.
Λιγότερη δημιουργία.
Λιγότερη φαντασία.
Λιγότερη πίστη στο μέλλον.
Το Ξενία μπορεί να αξιοποιηθεί.
Η Ηγουμενίτσα όμως πρέπει να πάρει απάντηση για το Πανεπιστήμιο.
Γιατί αυτή τη φορά δεν μιλάμε για έναν μελλοντικό κίνδυνο.
Μιλάμε για μια εξέλιξη που βρίσκεται ήδη σε κίνηση.
Και αν χαθεί οριστικά η υπόθεση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ηγουμενίτσα, δεν θα μιλάμε απλώς για άλλο ένα χαμένο έργο.
Θα μιλάμε για μια πόλη που είδε το μέλλον της να απομακρύνεται και δεν ζήτησε το αναγκαίο αντιστάθμισμα.
Για μια πόλη που αποδέχθηκε να γεράσει πριν την ώρα της.

Σωτήρης Γιάκης

Υπάρχουν στιγμές στην τοπική πολιτική ζωή όπου ένα πολιτικό κείμενο ξεπερνά τα όρια μιας συνηθισμένης ανακοίνωσης και μετατρέπεται σε δημόσια πολιτική παρέμβαση με ξεκάθαρο αποτύπωμα.

Το πρόσφατο άρθρο του Σωτήρη Γιάκη για τα έργα αγροτικής οδοποιίας στη Θεσπρωτία προκάλεσε ήδη έντονες συζητήσεις στον τοπικό δημόσιο διάλογο, καθώς αγγίζει ένα θέμα που εδώ και χρόνια συζητείται χαμηλόφωνα στην κοινωνία του νομού:

Την πολιτική ιδιοποίηση έργων και χρηματοδοτήσεων που ανήκουν θεσμικά στους Δήμους και στα εθνικά προγράμματα.

Το κείμενο του Σωτήρη Γιάκη δημοσιεύεται αυτούσιο:

Τα έργα της Θεσπρωτίας δεν είναι προσωπική προεκλογική αφίσα κανενός

Η Θεσπρωτία έχει κουραστεί.
Κουράστηκε να βλέπει το ίδιο πολιτικό έργο να παίζεται ξανά και ξανά.

Να ανακοινώνονται έργα που σχεδίασαν οι Δήμοι, που εντάχθηκαν μέσα από εθνικά προγράμματα, που χρηματοδοτούνται από χρήματα του ελληνικού λαού — και στο τέλος να εμφανίζονται συγκεκριμένοι πολιτικοί παράγοντες σαν προσωπικοί ευεργέτες του τόπου.

Αυτή η εποχή πρέπει να τελειώσει.

Τα έργα αγροτικής οδοποιίας που αφορούν τη Θεσπρωτία είναι θετικά και αναγκαία.
Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι του νομού αξίζουν καλύτερες υποδομές, ασφαλείς προσβάσεις και πραγματική στήριξη.

Αλλά η αλήθεια δεν μπορεί να παραποιείται για προεκλογική κατανάλωση.

Γιατί τα έργα αυτά δεν είναι προσωπικό επίτευγμα κανενός βουλευτή.

Είναι έργα που εντάσσονται σε πανελλαδικό πρόγραμμα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, το οποίο αφορά 365 έργα σε 123 Δήμους της χώρας, συνολικού προϋπολογισμού 194 εκατομμυρίων ευρώ.

Οι δικαιούχοι είναι οι Δήμοι.
Οι Δήμοι υπέβαλαν τις προτάσεις.
Οι τεχνικές υπηρεσίες των Δήμων προετοίμασαν τους φακέλους.
Οι Δήμοι θα κληθούν να υλοποιήσουν τα έργα.

Αυτά είναι τα πραγματικά δεδομένα.

Όλα τα υπόλοιπα είναι πολιτική σκηνοθεσία.

Και η Θεσπρωτία έχει πληρώσει ακριβά αυτή τη σκηνοθεσία εδώ και χρόνια.

Έχει πληρώσει την πολιτική των φωτογραφιών.
Την πολιτική των δελτίων τύπου.
Την πολιτική των προσωπικών “παρεμβάσεων” που παρουσιάζονται λες και ο τόπος είναι προσωπικό φέουδο κάποιων επαγγελματιών της εξουσίας.

Η κοινωνία όμως πλέον βλέπει.

Βλέπει ποιοι βρίσκονται μπροστά μόνο όταν ανοίγουν οι κάμερες.
Βλέπει ποιοι εμφανίζονται μόνο όταν υπάρχουν έτοιμες χρηματοδοτήσεις για να βάλουν το όνομά τους δίπλα στο έργο.
Βλέπει ποιοι προσπαθούν να μετατρέψουν κάθε κυβερνητική απόφαση και κάθε προσπάθεια της αυτοδιοίκησης σε προσωπική προεκλογική αφίσα.

Και κυρίως βλέπει ποιο είναι το αποτέλεσμα τόσα χρόνια.

Μια Θεσπρωτία που συνεχίζει να χάνει νέους ανθρώπους.
Μια Θεσπρωτία που βλέπει χωριά να ερημώνουν.
Μια Θεσπρωτία που περιμένει ακόμα σοβαρές επενδύσεις, πραγματική ανάπτυξη και πολιτική εκπροσώπηση με δύναμη και σχέδιο.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος θα βγει πρώτος να πανηγυρίσει για ένα πρόγραμμα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:

Πού ήταν όλοι αυτοί όταν η Θεσπρωτία έχανε ευκαιρίες;
Πού ήταν όταν ο τόπος έμενε πίσω;
Πού είναι το μεγάλο σχέδιο για τον πρωτογενή τομέα;
Πού είναι οι μεγάλες διεκδικήσεις;
Πού είναι οι υποδομές που θα κρατήσουν ζωντανή την ύπαιθρο;
Πού είναι το πολιτικό αποτύπωμα που άλλαξε πραγματικά τον νομό;

Γιατί η αλήθεια είναι σκληρή:

Όταν ένας πολιτικός αναγκάζεται να οικειοποιείται συνεχώς δουλειά άλλων, συνήθως συμβαίνει επειδή δεν έχει αρκετό δικό του έργο να παρουσιάσει.

Η Θεσπρωτία δεν χρειάζεται άλλους πολιτικούς κομπάρσους των εξελίξεων.
Δεν χρειάζεται άλλους ανθρώπους που εμφανίζονται στο τέλος της διαδρομής για να φωτογραφηθούν δίπλα στην πινακίδα ενός έργου.

Χρειάζεται ανθρώπους που διεκδικούν πριν ληφθούν οι αποφάσεις.
Ανθρώπους που συγκρούονται όταν απαιτείται.
Ανθρώπους που μπορούν να κοιτάξουν την κοινωνία στα μάτια χωρίς επικοινωνιακά τεχνάσματα και πολιτική βιτρίνα.

Ο Σωτήρης Γιάκης εκφράζει ακριβώς αυτή την ανάγκη αλλαγής.

Μια άλλη πολιτική νοοτροπία.
Με λιγότερα χειροκροτήματα για τα αυτονόητα και περισσότερη απαίτηση για πραγματικό αποτέλεσμα.
Με λιγότερες δημόσιες σχέσεις και περισσότερη ουσία.
Με λιγότερη πολιτική ιδιοκτησίας και περισσότερη αλήθεια απέναντι στους πολίτες.

Γιατί η Θεσπρωτία δεν ανήκει σε κανέναν πολιτικό μηχανισμό.
Δεν είναι προσωπικό brand κανενός.
Και τα έργα των Δήμων δεν είναι προσωπικά τρόπαια κανενός.

Σωτήρης Γιάκης

Η πολιτική ουσία πίσω από το άρθρο

Το ενδιαφέρον στο συγκεκριμένο κείμενο δεν βρίσκεται μόνο στη σκληρή γλώσσα ή στις πολιτικές αιχμές.

Βρίσκεται κυρίως στο ότι για πρώτη φορά εδώ και αρκετό καιρό διατυπώνεται τόσο ανοιχτά μια συνολική αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο ασκείται η πολιτική εκπροσώπηση στη Θεσπρωτία.

Για χρόνια στην ελληνική περιφέρεια οικοδομήθηκε ένα συγκεκριμένο πολιτικό μοντέλο:

Ο βουλευτής παρουσιαζόταν περίπου ως προσωπικός διαχειριστής των κρατικών χρηματοδοτήσεων.
Κάθε έργο, κάθε ένταξη, κάθε κυβερνητικό πρόγραμμα εμφανιζόταν ως αποτέλεσμα “παρέμβασης” συγκεκριμένων πολιτικών προσώπων.

Μέσα σε αυτή τη λογική, οι Δήμοι, οι υπηρεσίες, οι τεχνικοί μηχανισμοί και οι θεσμικές διαδικασίες περνούσαν σε δεύτερη μοίρα.

Το άρθρο του Σωτήρη Γιάκη επιχειρεί ουσιαστικά να αποδομήσει ακριβώς αυτή τη νοοτροπία.
Η κοινωνική κόπωση πίσω από τη σύγκρουση
Το άρθρο Γιάκη φαίνεται να πατάει πάνω σε μια υπαρκτή κοινωνική κόπωση που υπάρχει σήμερα στη Θεσπρωτία.

Και αυτή η κόπωση δεν αφορά μόνο κόμματα ή πρόσωπα.

Αφορά συνολικά την εικόνα μιας περιοχής που, παρά τα πλεονεκτήματά της, συνεχίζει να αισθάνεται ότι μένει πίσω.

Μιας περιοχής που βλέπει νέους ανθρώπους να φεύγουν, χωριά να ερημώνουν και τις μεγάλες αναπτυξιακές συζητήσεις να επιστρέφουν συνεχώς χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Η στρατηγική πολιτική στόχευση
Ο Σωτήρης Γιάκης επιχειρεί να εμφανιστεί ως εκπρόσωπος μιας διαφορετικής πολιτικής λογικής.

Μιας λογικής που συγκρούεται με την “πολιτική βιτρίνας”, όπως χαρακτηριστικά υπονοεί το ίδιο το άρθρο.

Η φράση «Η Θεσπρωτία δεν χρειάζεται πολιτικούς κομπάρσους των εξελίξεων» είναι ίσως η πιο καθαρή πολιτική γραμμή ολόκληρου του κειμένου.

Γιατί δεν αποτελεί απλώς μια κριτική για ένα έργο ή ένα πρόγραμμα.
Αποτελεί μια συνολική αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο ασκήθηκε πολιτική εξουσία στον νομό τα τελευταία χρόνια.
Το πραγματικό πολιτικό ερώτημα
Τελικά, το σημαντικότερο που αφήνει πίσω του αυτό το άρθρο είναι ένα πολιτικό ερώτημα που δύσκολα μπορεί πλέον να αποφευχθεί:

Χρειάζεται η Θεσπρωτία μια διαφορετική μορφή πολιτικής εκπροσώπησης;

Μια εκπροσώπηση πιο διεκδικητική, πιο ουσιαστική και λιγότερο επικοινωνιακή;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν θα δοθεί μέσα από άρθρα ή ανακοινώσεις.
Θα δοθεί από την ίδια την κοινωνία.

Όμως είναι σαφές ότι η πολιτική συζήτηση που άνοιξε ο Σωτήρης Γιάκης δεν πέρασε απαρατήρητη.

Και πιθανότατα δεν θα κλείσει εύκολα.